Yeşilçam’da Anadolu Rock refleksi

0
1318

anadolu_rock_yesilcam_sinematik

Anadolu Rock veya kendi döneminin ismiyle Anadolu Pop, 1960’lı yılların sonunda yeniden evrilen dünyada her ülkenin kendi öz keşif yolculuğunun Türkiye’de ki müzikal yansımasıydı. Virtüözlük takıntısı ve melun kapitalizmin müzik piyasasına da el atması öncesinde serbest çalışmalarla avant garde ve döneminin diğer müzik akımlarına göre daha şahsına münhasır bir çizgiydi. Toplumsal yaşamda bir şeyleri değiştirmenin dayanılmaz çekiciliğiyle aydınlanmış gençliğin bu akımı sahiplenmesiyle beraber 1970’li yıllara girilirken tohumları serpiştirilmiş toplumsal kamplaşmadan da payını almış bir akımdı.

Moğolları bu konuda isim babası olarak ele almakla beraber Cem Karaca, Barış Manço, Erkin Koray ve Ersen gibi isimlerin akıma bizzat katkılarını es geçmemek gerek. Politik hayatımızda ki kısırlaşma ve itiş kakışların müzik adına yeni bir şeyler üretmek isteyen bu insanların kişisel seçimleri doğrultusunda Anadolu Pop konusuna yansımalarını da yıllar sonra daha iyi kavrayabiliyoruz. Selda, Edip Akbayram, Fikret Kızılok, Üç Hürel gibi isimler ise tarzın dinamiklerini kendi müzikal anlayışları ile harmanlamış ayrı alt kolların insanları olarak düşünülebilir.

erkin_koray_elektronik_turkuler

 

Müzikal üretimde ki titizliğin aynı oranda sinemaya yansımadığı günlerde gündemi izleyerek yaratılmış senaryolarda Anadolu Popun gücünü görsellikle birleştirmeyi keşfeden Yeşilçam yönetmenleri, soundtrackler konusunda izlenen stoktan melodi kullanımı adetinin bir benzerini popüler ancak bir sonraki çeyrek yüzyılın kült olacak şarkıları içinde sürdürdüler. Kimi zaman şarkıcıların bizzat kendilerinin başrolü üstlendiği filmlerde (Barış Manço Baba Bizi Eversene veya Selda Adaletin Bu mu Dünya gibi yapımlar) kimi zaman şarkıcıların konuk olarak yer aldığı yapımlarda (Üç Hürel Çulsuz Ali filmi gibi) bu karşılıklı faydalanma süregeldi.

Anadolu Pop un progresif bir çizgiye evrilmeye başladığı 1974 senesiyle beraber Yeşilçamda giderek sertleşen politik tandanslı avantür hikayeleri de bir şekilde filmlerin görsel ruhunu dönemin progresif 45 likleriyle desteklemeye başladılar. Aslında Barış Mançonun Anadolu isimli enstrümental çalışmasının ana temasını oluşturduğu Yılmaz Güneyin Yedi Belalılar filmi kendi fikrime göre Anadolu Pop un Yeşilçamda ki ilk başarılı yansımasıdır. Ancak işin rock kimliğiyle ele alınması gerektiği noktada, toplumsal olarak dayatılmış kodları yıkmaya çalışan alternatif anti kahraman hikayelerinde en iyi Anadolu Pop Yeşilçam birlikteliğinin Cüneyt Arkın filmlerinde olduğunu söylenebilir.

Melih Gülgen’in Cüneyt Arkının Baba filmleri serisinin ilk adımı olan Babanın Oğlu, Anadolu Pop etkisi açısından da Yeşilçamın ilk başarılı avantür ve müzik buluşması. Erkin Korayın Elektronik Türküler albümünden bolca alıntı içeren film boyunca müziklerin seçimi fazla kulak tırmalamadığı gibi hapishane sahnesi (Sır) ve açılış (Türkü) gibi noktalarda gerçekten de filme ruhunu veriyor.

cem_karaca_sinematik

 

Takip eden sene Remzi Jöntürkün Cüneyt Arkının Adam üçlemesinin ilk ayağı Yarınsız Adam filminde Melih Gülgen – Erkin Koray seçiminin yerini Jöntürk – Cem Karaca ikilisi alıyor. Hikaye olarak daha sert bir mizaca sahip bu filmin ülkede gittikçe pozitif alternatif haline gelerek yükselen sol akımlara bir şekilde Yeşilçam noktasından selam çakışını izliyoruz. Cem Karacanın efsane dönemi Dervişan grubuyla gerçekleştirdiği Kavga çalışması filmin içinde ufak bir progresif rock klibi izlememize imkan sağlayacak kadar başarıyla yedirilmiş. Öte yandan Cem Karaca Dervişan döneminin bir diğer eseri Mutlaka Yavrum ise filmin finalinde ki önemli mesajları güçlendirecek kadar iyi bir seçim. Cem Karaca Moğollar ürünü Namus Belası ise filmdeki kadın faktörüne göndermeyle beraber biraz daha popülerlik kaygısıyla mahkeme salonunda ki ‘Hakim Bey’ figürüne yapılmış bir atıf.

Anadolu Pop un popüler yüzünde yukarıda ki örneklerde olduğu gibi Yeşilçam bakışı söz konusuyken tarzın stüdyoyla sınırlı kalmış ve plağa dökülememiş bazı kült örnekleri bugün dahi gizemini koruyarak Yeşilçam ın kendi kendine oluşturduğu bir müzikal altın madeni. Natuk Baytan Kemal Sunal ikilisinin Zafer Dilek ve Arif Sağ ikilisini hunharca kullanmaktan çekinmediği absürt komedi serileri içerisinde sahibini hala bulamadığımız ancak Cahit Berkay, Arif Sağ, Yıldıray Çınar gibi ihtimaller üzerinde durulan Sakar Şakir filminin açılış ve bakkala hücum melodileri de Anadolu Pop Yeşilçam birlikteliğinin güzel karışımlarından birisi olarak karşımıza çıkmakta.

moğollar-anadolu pop-1971

1980’li yıllarda Yeşilçam Şarkıcı filmleri ekolünü kendi sinema anlayışına göre fantastik bir şekilde yorumlayan Çetin İnancın, Cüneyt Arkın filmleri serisinde kendiliğinden bir Barış Manço üçlemesi oluşturduğunu da es geçmemeliyim. Taksimde tesadüfen dinlediği Dönence filmine karanlık ve saykodelik bir film senaryosu üreten İnancın Ölümsüz filmiyle başlayan Barış Manço – Cüneyt Arkın serisi Dört Yanım Cehennem ve Dev Kanı filmlerinde filme esin kaynağı olan hikaye olarak değil ancak filme eşlik eden popüler Anadolu Pop albümleri olarak Cacık (Sözüm Meclisten Dışarı) ve Geçti Dost Kervanı (Estağfurullah Ne Haddimize) ile sürmüştür.

Anadolu Pop etkisinin bu yazıya konu olmuş özel seçimlerinin haricinde, Moğollar Düm Tek ve Anadolu Pop albümlerinin tarz ayırd edilmeksizin Yeşilçam filmlerinin büyük bir bölümünün fon müziğini oluşturan 20 küsür şarkılık bir stoğun ana kaynağıdır.

Yazan: Gökay GELGEÇ – Yojimbooo

Yorumlar

PAYLAŞ
Önceki İçerikTürk Sinemasının Dertli Meddahı, Zamansız Bir Sahne Dervişi: Şener Şen
Sonraki İçerikYılmaz Güney – Öldürmek Hakkımdır (1968)
1982 - Abisi ile beraber Cüneyt Arkın'ın SON SAVAŞÇI filmini sinemada seyrederek Fantastik kulvara erken giriş yaptı. 1980'li yıllar - Video furyası ve TRT de yayınlanmış her tür filmi izleyerek geçirdi. Bu dönem özellikle ilerleyen yıllarda film müzikleri deşifreleri ve remake çalışmaları için bir ön kültüre sahip olmasını sağladı. 1992 - Film muzikleri koleksiyonculuğu ve Yeşilçam filmlerinde kullanılan yabancı müziklerin deşifresine başladı. Son 20 yılda kaset, cd, plak ve sanal formatlarda olmak üzere 5000 adedin üzerinde film müziği albümü edindi. 1998 - Çetin İnanç Koleksiyoncuları ÇIKO'yu kurdu. Grup amaç olarak filmlerin esinlendiği orjinal yapımları, filmlerde kullanılmış olan müziklerin deşifresi ve filmlere ait afiş - lobi kartı gibi dökümanların arşive eklenmesini seçti. 2007 - Utku Uluer ile beraber SINEMATIK blogunun kurdular ve konsept dosyası CEMIL, Mesut Karanın katkılarıyla Cinemascope dergisinde yeraldı. Konsept dosyalar olarak Cemil ve Adalet filmlerinin yanısıra Tunç Okan Cumartesi Cumartesi ve Otobüs, Erotik Türk Sinemasının giallo örnekleri, Yeşilçam Remakeleri ve bir akım olarak Anadolu Westernleri konularında yazılı çalışmaları bulundu. 2008 - Onar Films adına Jet Director ve Vendetta isminde iki kısa dökümanter hazırladı. Bu çalışmalar Demir Pençe Korsan Adam ve Cellat dvdlerinin basımlarında dünya pazarında yayınlandı. Hollanda kökenli Shockkend News sinema dergisi tarafından hazırlanan Turkish Trash Weekend film gösterimleri etkinliğinde konuşmacı ve danışman olarak yeraldı. Ayrıca yine aynı dergi için Türk Fantastik Sineması üzerine bir dosya hazırladı. 2009 - Amerikan Dark Maze Studios dvd ve film yapımcılığı şirketi adına Korkusuz ve Kara Şimşek filmlerinin basım aşamalarında Çetin İnanç ve Serdar Kebapçılara ait dökümanterleri hazırladı. Aynı dönemlerde Melih Gülgen, Cüneyt Arkın ve Çetin İnançla kişisel sohbetlerini Sinematik için yazılı kaynak olarak paylaştı. Yönetmen Cem Kaya tarafından Alman ZDF kanalı için hazırlanan Remake Remix Ripoff belgeselinde konuşmacı olarak yeraldı. Massimo Italiano'nun hazırladığı Poliziesco kitabının Türk - Italyan ortak polisiyeleri bölümünde İnsanları Seveceksin filmi üzerine bir makale hazırladı. Ege Üniversitesi Sinema Kulübü tarafından hazırlanan etkinliklerde Cüneyt Arkın - Çetin İnanç dönemi filmlerinden Vahşi Kanın sunumunu ve anlatıcılığını üstlendi. KargART Geceyarısı Filmleri etkinlikleri kapsamında Kilink filmleri gecesinin anlatıcılığını yaptı. 2010 yılından bugüne Macaristan'da yaşamaktadır.